МАКЕДОНИЈА ПОД ОСМАНЛИСКО ТУРСКА ВЛАСТ

Збирката на предмети од Османлиско-турскиот период е составена од околу 2500 предмети. Тие датираат од ЏИВ век, со доаѓањето на Турците на Балканот, па се до почетокот на XX век, односно до Илинденското востание во1903 год.
Повеќето се фотографии, на кои се прикажани портрети и цртежи на турски султани, разни објекти, амами, теќиња, хареми и некои пејсажи од тоа време.

Збирката содржи повеќе од 200 монети. Бакарните монети се најинтересни за нумизматичарите.
Најрепрезентативно е оружјето и воената опрема на Турската војска. Оваа збирка поседува околу 200 парчиња, како ладно така и огнено оружје (топузи, боздогани, наџаци, сабји, јатагани, кубури, пушки фитиљачи, кремењачи и каписларки). Под воена опрема се подразбира облеката на војникот, панцир кошулите, специјалните панталони, токи, потоа, барутници, фишеклии и енамлуци.
Но најинтересно кај турското оружје е неговата обработка, украсување и декорирање. Декорацијата е оној елемент, кој на оружјето му дава посебна убавина. Покрај датумот на обработката и делови од коранот, оружјето најчесто било гравирано со арабески и вегетативни орнаменти. Се украсувало со драги и полудраги камења, седеф, слонова коска, инкрустирани корали, злато и сребро.

Даниела Николова, виш кустос

КУЛТУРНА ПРЕРОДБА

Периодот на преродбата започнува во почетокот на XIX век и трае се до создавањето на првата македонска слободна држава, до крајот на Втората светска војна. Овој период е еден од најзначајните во историјата на македонскиот народ затоа што започнува неговото национално, етничко и културно осамостојување. Паралелно со борбите за целосно ослободување од повеќевековното османлиско ропство, се водат и борби на духовен план, за отворање на училишта на народен македонски јазик, се пишуваат и печатат првите црковни книги на народен македонски јазик, се отвораат првите печатници. Видни преродбеници и учители ја запознаваат тогашна Европа, дека на Балканот живее еден народ со своја култура, јазик и обичаи и се бара од неа да се издејствува ослободување од турското феудално ропство, добивање автономија, а подоцна и држава.
Во Музејот на Македонија за овој период прибрани се вредни предмети , неколку илјади фотографии, документи, стари книги и лични предмети од наши преродбеници: Кирил Пејчиновиќ, Теодосија Синаитски, Кузман Шапкарев, Рајко Жинзифов, браќата Миладиновци со нивниот ЗБОРНИК, Ѓорѓија Пулевски, Григор Прличев и други кои и припаѓаат на генерацијата преродбеници од XIX век. Потоа делата на Крсте Петков Мисирков со книга "За македонцките работи" капитално дело во кое се поставени темелите на македонскиот литературен јазик. Димитрија Чуповски со останатите членови на Петроградската колонија во Русија, кои ја изработија првата карта на Македонија во нејзините етнички граници и Коста Рацин со збирката "Бели Мугри".

МАКЕДОНИЈА МЕЃУ ДВЕТЕ СВЕТСКИ ВОЈНИ

Збирката располага со фотографии, документи и предмети, кои зборуваат за времето кога Македонија е распарчена помеѓу Србија, Бугарија, Грција и Албанија и будење на националната свест преку формирање на разни друштва: партиски, спортски и културно-просветни. Носители се напредни младинци и студенти кои подоцна за време на Втората светска војна ги дадоа своите животи за ослободување од фашизмот и за создавање на држава на македонскиот народ. Некои од нив се : Коле Неделковски, Кузман Јосифовски, Коста Рацин, Страшо Пинџур, Борко Талески, Никола Вапцаров, Лазо Трповски, Боро Менков и многу други познати и помалку познати борци за слобода.
Историскиот оддел располага и со збирка од околу 160 оригинални уметнички дела: слики, скулптури и карикатури од познати македонски автори. Од Лазар Личеноски, Димитар Пандиловски, Љубомир Белогаски, Томо Владимирски, Вангел Коџоман, Борко Лазески, Вангел Наумовски, Василие Поповиќ-Цицо, Родољуб Анастасов и други.
Збирката содржи и поштенски марки, значки, стари пари, знамиња и др.

Илија Цурев, кустос e-mail: ilija.curev@gmail.com